Opening Mateos Tsaretsi Bibliotheek en Erfgoedcentrum

Op zaterdag 8 november vond de officiële opening plaats van de Mateos Tsaretsi Bibliotheek en Erfgoedcentrum, die gevestigd is in het souterrain van de Surp Hoki Kerk aan de Krom Boomssloot 22 in Amsterdam. Onder de aanwezigen, zowel Armenen als Nederlanders, bevonden zich ook de Ambassadeur van de Republiek Armenië, Z.E. Viktor Biyagov en de priester van de kerk, de eerwaarde vader Taron Tadevosyan.

De eerste spreker was Dikran Migdesyan, initiatiefnemer van de bibliotheek en tevens directeur van de Stichting Armeens Apostolische Kerk. Hij sprak over de noodzaak om het erfgoed van de Armeense gemeenschap in Nederland te beschermen en te behouden. De huidige gemeenschap bestaat sinds de jaren vijftig van de 20e eeuw en is opgebouwd uit Armenen met verschillende roots en uit verschillende landen. Om het erfgoed van al die migratiestromen voor de toekomst te bewaren is de historische kerk aan de Krom Boomssloot, die al sinds 1714 bestaat, een veilige plek. Dit erfgoed bestaat niet alleen uit tastbare objecten als gebouwen, liturgische en gebruiksvoorwerpen, boeken, documenten en foto’s, maar ook uit herinneringen, verhalen, muziek en liederen, gerechten, etc.

Medeoprichtster Anna Maria Mattaar vertelde waarom gekozen is voor de naam Mateos Tsaretsi: hij was een geleerde geestelijke, die halverweg de 17e eeuw in opdracht van de Katholikos naar Europa reisde om daar een drukkerij op te zetten en een Armeense Bijbel te drukken. Na lange omzwervingen en veel moeilijkheden begon hij in december 1660 in Amsterdam met het drukken van zijn eerste boek. Helaas stierf hij een maand later, maar de drukkerij werd voortgezet en dankzij Tsaretsi’s inspanningen zag hier in 1666-1668 de eerste Armeense gedrukte Bijbel het licht. De Mateos Tsaretsi Bibliotheek hoopt net als haar naamgever een blijvende bijdragen te kunnen leveren aan het behoud van de Armeense cultuur.

Twee jaar geleden werd begonnen met het aanleggen van een catalogus van de aanwezige boeken, en intussen werd de collectie uitgebreid met o.a. een grote donatie van Aartsbisschop Vicken Aykazian en schenkingen van anderen uit hun eigen boekenkast. De bibliotheek werkt ook samen met andere bibliotheken door middel van boekenuitwisseling. De collectie omvat boeken over Armeense geschiedenis, kunst en cultuur, godsdienst, taal, evenals literatuur, zowel in het Armeens als in het Nederlands en enkele andere talen. Alle titels zijn te vinden op de website (www.mateostsaretsi.nl) en veel boeken kunnen daar ook als e-book gelezen worden. De bibliotheek is elke donderdag geopend 11 tot 15 uur. 

Bibliotheekcommissielid Khatchik Berg Mazloumian vertelde over de rol van social media als ontmoetingsplek om mensen over de hele wereld met elkaar in contact te brengen, wat vooral voor diasporagemeenschappen van levensbelang is. Via Instagram en Facebook deelt de Mateos Tsaretsi Bibliotheek informatie over boeken, schrijvers en andere culturele onderwerpen.

Zangeres Mary Aygetsi zorgde voor een indrukwekkend muzikaal intermezzo.

Bibliotheekcommissielid Sinorik Sipaan vertelde aan de hand van haar eigen komst naar Nederland over de voorwerpen die migranten belangrijk genoeg vinden om in hun koffer mee te nemen. Het zijn die voorwerpen die niet verloren mogen gaan en die het Erfgoedcentrum graag wil bewaren voor de toekomst. Zij vertelde ook over plannen om evenementen te gaan organiseren rond de Armenen uit telkens een andere regio en hun ambachten, muziek, gedichten, gerechten, etc. 

Commissielid Elise Aghazarian vertelde over het voorgenomen project om door middel van interviews verhalen te verzamelen en op te tekenen van vooral de oudere generaties Armenen in Nederland, als immaterieel erfgoed. Het gaat daarbij om verhalen over hun leven vóór de komst naar Nederland, hun herinneringen aan de Armeense gemeenschappen in het land van oorsprong, liedjes en gedichten van vroeger, maar ook om hun ideeën over de eigen identiteit en hoe men de toekomst van de Armeense gemeenschap ziet. Voor de uitvoering van dit project zijn vrijwilligers nodig die kunnen helpen om te interviewen mensen op te sporen en om de interviews uit te voeren.

Historicus René Bekius vertelde over de geschiedenis van de Armeense gemeenschap en van de Armeense drukkerijen in Amsterdam.

Tot slot zong Mary Aygetsi nog een lied, waarna de aanwezigen konden napraten onder het genot van een glas Armeense wijn en enkele 17e-eeuwse boeken uit de collectie van de bibliotheek bekijken, evenals oude foto’s, ansichtkaarten en voorwerpen rond het wolweversambacht, die tijdens de opening waren tentoongesteld.